“Rruga e Diellit”
REPORTAZHÂ
MREKULLITĂ‹ E JONIT, TANI PER 5 ORE NGA TIRANA NĂ‹ SARANDĂ‹Â
Artan GjataÂ
Rruga e RivierĂ«s, ose Rruga e Diellit, qĂ« pĂ«rshkon krejt fshatrat e Bregut, nga Vlora nĂ« SarandĂ« tashmĂ« Ă«shtĂ« gati. Ajo Ă«shtĂ« zgjeruar dhe shtruar me asfalt, gati tĂ« presĂ« mijĂ«ra turistĂ«t vendas e tĂ« huaj, qĂ« do tĂ« vĂ«rshojnĂ« kĂ«tĂ« sezon veror nĂ« plazhet e mrekullueshme tĂ« Jonit tĂ« kaltĂ«rt.         Â
KĂ«to ditĂ« tĂ« para tĂ« qershorit, ndĂ«rsa u nisĂ«m nga Tirana nĂ« njĂ« mot me vranĂ«sira dhe me shi, nĂ« mĂ« pak se dy orĂ« mbĂ«rritĂ«m nĂ« VlorĂ«, duke pĂ«rshkruar deri nĂ« Fier autostradĂ«n e sapopĂ«rfunduar. Â
Mbi bregdetin e RadhimĂ«s, mbi Karaburun dhe mĂ« tej, nĂ« ishullin e Sazanit, rrezet e diellit tĂ« ngrohtĂ«, binin mbi kaltĂ«rsinĂ« e kthjellĂ«t tĂ« detit. NĂ« krejt kĂ«tĂ« zonĂ«, deri nĂ« SarandĂ«, ditĂ«t me diell janĂ« rreth 300 nĂ« vit. Â
Mbas LlogarasĂ« e DhĂ«rmiut, ku rruga pĂ«rfundoi gjatĂ« vitit tĂ« kaluar, tĂ« shfaqet njĂ« tjetĂ«r mrekulli. Rruga me dy kalime, megjithĂ«se nĂ« njĂ« terren shkĂ«mbor tepĂ«r tĂ« vĂ«shtirĂ«, ka pĂ«rfunduar dhe Ă«shtĂ« e shtruar e tĂ«ra me asfalt deri nĂ« HimarĂ«, ku disa firma po punonin nĂ« unazĂ«n e qytetit bregdetar pĂ«r ta pĂ«rfunduar brenda kĂ«tij muaji.Â
Mbas HimarĂ«s krejt rruga deri nĂ« SarandĂ«, qĂ« pĂ«rshkron disa fshatra tĂ« mrekullueshme turistike si Qeparo, Borsh, LukovĂ«, Ă«shtĂ« komplet e asfaltuar dhe e zgjeruar nĂ« pjesĂ«n kryesore tĂ« saj, duke bĂ«rĂ« tĂ« mundur qĂ« aksi VlorĂ«-SarandĂ« prej 171 km tĂ« pĂ«rshkohet nga automjetet pĂ«r 2 orĂ« e 30 minuta. NdĂ«rsa nga Tirana nĂ« SarandĂ« tashmĂ« krejt ky aks i rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«rshkohet pĂ«r 5 orĂ«, kur pĂ«rpara dy-tre vitesh duheshin rreth 10 orĂ« tĂ« mundimshme.        Â
BanorĂ«t e Bregut nxitojnĂ« tĂ« pĂ«rgatisin vilat dhe hotelet pĂ«r turistĂ«t Â
Lajmi i shtrimit me asfalt tĂ« rrugĂ«s sĂ« RivierĂ«s ka mbĂ«rritur edhe nĂ« Greqi, ku punojnĂ« emigrantĂ« tĂ« shumtĂ« tĂ« kĂ«saj zone. NĂ« HimarĂ« takuam disa prej tyre. Paksi NĂ«rĂ«nxi, i cili ka ndĂ«rtuar sĂ« bashku me djemtĂ« e tij njĂ« vilĂ« nĂ« Spille, afĂ«r molit, kishte mbĂ«rritur para dy ditĂ«sh nga Greqia pĂ«r tĂ« sistemuar dhomat dhe ambientet e tjera. “KĂ«tĂ« sezon turistĂ«t e parĂ« pritet tĂ« vijnĂ« mĂ« shpejt, sepse rruga tashmĂ« ka pĂ«rfunduar. Presim jo vetĂ«m turistĂ« nga Tirana dhe qytete tĂ« tjera tĂ« vendit, por dhe nga Kosova e Maqedonia”- thotĂ« Paksi. “Vjet kur u larguam nĂ« fillim tĂ« Shtatorit, as na shkonte nĂ« mĂ«nd qĂ« kjo rrugĂ« e vĂ«shtirĂ« mes malave dhe me kthesa tĂ« vĂ«shtira tĂ« pĂ«rfundonte kaq shpejt” - shprehet ai. Â
PĂ«rfundimi i autostradĂ«s sĂ« veriut do tĂ« gĂ«rshetohet me aksin e RivierĂ«s dhe pa dyshim do tĂ« sjellĂ«Â mĂ« shumĂ« turistĂ« nĂ« brigjet e Jonit. NĂ« fakt plazhet e HimarĂ«s, tĂ« DhĂ«rmiut, Qeparoit dhe Borshit, qĂ« pĂ«rbĂ«jnĂ« perlĂ«n e Jonit, deri mĂ« sot janĂ« shfrytĂ«zuar shumĂ« pak, pĂ«r shkak tĂ« rrugĂ«s sĂ« vĂ«shtirĂ«. VetĂ«m nĂ« pikun e sezonit 15 Korrik -15 Gusht, kĂ«to plazhe mbusheshin plot. NdĂ«rsa nĂ« periudhĂ«n tjetĂ«r tĂ« vitit mbretĂ«ronte qetĂ«sia, megjithĂ«se natyra, moti dhe deti i pastĂ«rt, - ndĂ«r mĂ« tĂ« pastrit nĂ« Mesdhe, - ishin gjithnjĂ« tĂ« favorshme pĂ«r tĂ« pritur nĂ« çdo moment mijĂ«ra turistĂ«. Â
Thomai njĂ« banor mbi 80 vjeçar, qĂ« çdo mĂ«ngjes nxjer barkĂ«n e tij tĂ« vogĂ«l pĂ«r peshkim nĂ« gjirin e HimarĂ«s thotĂ« se kĂ«tu mund tĂ« fillojĂ« turizmi sapo pĂ«rfundon muaji Shkurt e deri nĂ« NĂ«ntor dhe rruga e re pritet ta zhvillojĂ« mĂ« shumĂ« zonĂ«n. TashmĂ« nĂ«pĂ«rmjet rrugĂ«s edhe banorĂ«t vendas do tĂ« kenĂ« mundĂ«si tĂ« transportojnĂ« mĂ« lehtĂ«sisht materialet e ndĂ«rtimit pĂ«r tĂ« riparuar banesat e vjetra qindra vjeçare prej guri.  Â
Vasil Rrapo sapo ka pĂ«rfunduar hotelin e tij tĂ« ri modest nĂ« hyrje tĂ« HimarĂ«s, nga ana lindore e qytetit. Ai ka punuar sĂ« bashku me tĂ« shoqen dhe fĂ«mijĂ«t nĂ« Greqi dhe me fitimet e kursyera ka arritur tĂ« ndĂ«rtojĂ« kĂ«tĂ« hotel dy katĂ«sh, mbi themelet e godinĂ«s sĂ« vjetĂ«r, pronĂ« e prindĂ«rve tĂ« tij. Hoteli me 6 dhoma, tre prej tĂ« cilave edhe me kushte pĂ«r gatim, ka njĂ« pamje tĂ« mrekullueshme pĂ«rballĂ« detit. Dhomat janĂ« me orendi kejt tĂ« reja dhe me kondicionerĂ«. “MĂ« ka kushtuar shumĂ« - thotĂ« Vasili - mbi tĂ« gjitha transporti i materialeve nĂ«pĂ«r kĂ«to rrugĂ« tĂ« vĂ«shtira, por tani qĂ« rruga u bĂ« do ta kem mĂ« tĂ« lehtĂ« pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar edhe njĂ« kat tjetĂ«r komod pĂ«r pushuesit”. Â
Ndërkohë kodra sipër qytetit, apo siç quhet Himara fshat, ku ndodhen pjesa kryesore e shtëpive të banorëve, që deri tani, në pjesën dërmuese kanë qënë të braktisura prej 19 vitesh, për shkak të largimit masiv të të rinjve për të punuar në Greqi, kishte filluar të gjallërohej. Vila të reja kanë filluar të ndërtohen në faqet e kësaj kodre të mbushur me ullishta dhe agrume. Pamja nga këto vila është magjepëse pasi dritaret vështrojnë të gjitha nga Joni. “Tani që rruga përfundoi, do ta kemi më të lehtë për të shpejtuar punimet në banesat tona.” - thotë Jani, që ka punuar 14 vite në Korfuz në baret dhe restorantet greke. Shumica e pushuesve që vijnë në Himarë, thotë ai, zbarkojnë në godinat dhe hotelet në breg të detit dhe nuk e njohin këtë zonë sipër tyre, që është akoma më e bukur, sepse këtu ndihet jo vetëm era e detit, por edhe e malit. Këtu pushuesit gjejnë edhe prodhimet tradicionale të freskëta bujqësore, gjejnë jo vetëm peshkun, por dhe mishin, perimet bio, mjaltin, vajin e ullirit dhe agrumet. “Rruga,” - thotë ai - “i ka penguar deri tani të vijnë këtu turistët, por vilat e reja që kemi filluar të ndërtojmë do ti bëjnë shumë shpejt konkurencë hoteleve poshtë nesh”.
TRISS, kompania qĂ« ka marrĂ« pĂ«rsipĂ«r akset mĂ« tĂ« vĂ«shtira tĂ« RivierĂ«sÂ
Në këtë rrugë që sapo ka përfunduar, me përjashtim të unazës së Himarës që pritet të përfundojë brenda muajit qershor, kompania ” TRISS” ka marrë përsipër akset më të vështira. Banorët vendas shprehen se pa punën e specialistëve, inxhinierëve dhe punëtorëve të saj ishte e vështirë përfundimi në kohë i kësaj vepre të re infrastrukturore që i shtohet vendit.
Në këtë rugë janë zbatuar 10 kontrata (lote). Gjatësia totale e saj është 70,125 km dhe vlera e ndërtimit llogaritet në 43 milionë euro. TRISS ka mobilizuar në kantier makineritë moderne për të përfunduar unazën e Himarës. Inxhinieri nga Tirana i kësaj firme Ilir Murthi, thotë se punohet natën dhe ditën që ky aks të përfundojë pa u afruar dyndja e turistëve, që tashmë e kanë marë vesh se rruga në krejt gjatësinë e saj ka përfunduar. “Është një terren mjaft i vështirë” - thotë Iliri – “këtu nuk ka është vënë dorë asnjëherë prej mbi disa dekadash dhe po punohet që krahas rrugës të ketë edhe trotuare si dhe të shtrohet në breg të detit një shëtitore e ndriçuar që lidh lagjet e qytetit bregdetar.”
Por dhe projektet e ndërtimit të ujësjellësave në fshatrat Dhërmi e Vuno, respektivisht 50 dhe 60 km në jug të Vlorës, të financuara nga Qeveria shqiptare dhe Banka Botërore janë në fazën përfundimtare të punimeve dhe këtë sezon do të vihen në funksionim. F.Marko, drejtues i punimeve, thotë se “ritmet e punës janë të larta dhe garantojnë përfundimin e projekteve, me qëllim garantimin e furnizimit me ujë të pijshëm për 24 orë në fshatrat Dhërmi e Vuno, duke zgjidhur një problem të vjetër të komunitetit të këtyre fshatrave.”
Përveç projekteve të mësipërme, në to përfshihen ndërtimi i rrugëve të daljeve në det në fshatrat Ilias e Qeparo, rikonstruksioni i qendrës së fshatit Dhërmi, ndërtimi e sistemimi i rrjetit të ujësjellës-kanalizimeve në Himarën e Vjetër, etj. Edhe në projektet e tjera, punimet janë në një fazë të avancuar dhe pritet të finalizohen brenda pak javësh, gjë që do të shoqërohet me përmirësimin e ndjeshëm të standardeve të infrastrukturës rrugore dhe do të sigurohet komunikimi me bregun e detit.   Ndërsa pijmë një kafe në lokalet e Himarës mbasdite vonë, kur dielli në perëndim duket sikur zhytet në detin e kaltër të Jonit, në portin e vogël krahas peshkarexhave ankorohen edhe jahte me turistë, që japin të parët sinjalin e një bumi turistik këtë vit në krejt Rivierën.